100 ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ (1917 - 2017 )

Ελευθερίου Βενιζέλου ως «Υπουργείο Το Υπουργείο Υγείας ιδρύθηκε το 1917 επί κυβερνήσεως Περιθάλψεως».

Αυτή ήταν η κοινωνική ανάγκη της εποχής : η ασφαλής περίθαλψη των ανθρώπων μετά τις πληγές του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου, η φροντίδα των τραυματιών, των συμμαχικών στρατευμάτων και των προσφυγικών πληθυσμών που αυξάνονταν.
Από τότε πολλά άλλαξαν, οι ανάγκες διαφοροποιήθηκαν, το Υπουργείο μετονομάστηκε πολλές φορές, αλλά η κοινωνική διάσταση της ασθένειας και άρα η πολιτική διάσταση των υγειονομικών προτεραιοτήτων παραμένει ισχυρή και αδιαμφισβήτητη.
Στον ταραχώδη και πολυκύμαντο 20ο Αιώνα, με τις μεγάλες ανατροπές και την εκπληκτική επιστημονική και κοινωνική πρόοδο, η Υγεία ακολούθησε επίσης μια εντυπωσιακή ιστορική διαδρομή που άλλαξε τις συνθήκες άσκησης του ιατρικού και νοσηλευτικού έργου, την επιστημονική γνώση και την ποιότητα της υγειονομικής φροντίδας.
Από τον άνισο αγώνα απέναντι στα λοιμώδη νοσήματα και στις επιδημίες, φτάσαμε στην εποχή της προληπτικής, διαγνωστικής και θεραπευτικής «επανάστασης», στον Αιώνα των εμβολίων, του προγεννητικού ελέγχου, της απ oκωδικοποίησης του DNA, της Ρομποτικής Χειρουργικής, της φαρμακευτικής και ιατροτεχνολογικής καινοτομίας και της εξατομικευμένης Ιατρικής.
Ταυτόχρονα όμως, από την περίοδο της «ηρωικής» ιατρικής, από την εποχή του γιατρού χωρίς ειδικότητα συνήθως , με γενικές γνώσεις αλλά με μεγάλη εμπειρία , που ήταν πάντα διαθέσιμος και κοντά στους πάσχοντες, οδηγηθήκαμε στην περίοδο της υπερ-εξειδικευμένης, κατακερματισμένης και συχνά από-ηθικοποιημένης ιατρικής πράξης, που υποτίμησε την κοινωνική πλευρά των προβλημάτων υγείας, έπληξε βαθύτατα τον ανθρωπιστικό πυρήνα της Ιατρικής , προκάλεσε στρεβλώσεις και παθογένειες , ευνόησε αντιδεοντολογικές συμπεριφορές και επηρέασε αρνητικά τον κοινωνικό ρόλο των γιατρών και των άλλων επαγγελματιών υγείας.
Σ’ αυτό το πλαίσιο εδραιώθηκε η αντίληψη ότι η καλύτερη υγεία ταυτίζεται με την παροχή περισσότερης ιατρικής φροντίδας. Ενώ, όπως αναφέρει ο Σπύρος Δοξιάδης, ο μακροβιότερος και από τους πιο εμπνευσμένους Υπουργούς Υγείας της μεταπολίτευσης , στο βιβλίο του «Ένας γιατρός σκέπτεται και γράφει» (Εκδοτική Ερμής, 1997): «…οι μεγαλύτεροι εχθροί για την υγεία δεν είναι τα μικρόβια, οι ιοί και ο καρκίνος, αλλά η φτώχεια, η άγνοια και η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο».
Αυτό το λέει ένας συντηρητικός –και όχι προφανώς μαρξιστής- πολιτικός που όμως είχε τη γνώση των κοινωνικών προσδιοριστών της ασθένειας και της υγείας, είχε συνείδηση των ορίων της σύγχρονης ιατρικής και είχε την διορατικότητα και την τόλμη να προετοιμάσει από το 1978 ένα πολύ προοδευτικό για την εποχή του σχέδιο νόμου με τίτλο «Μέτρα προστασίας της Υγείας». Ένα νομοσχέδιο που ενώ δεν είχε καμιά τύχη γιατί συνάντησε πολλαπλές αντιδράσεις εκτός αλλά και εντός της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή, προετοίμασε το έδαφος για τον ιδρυτικό νόμο του ΕΣΥ λίγα χρόνια μετά και για την υλοποίηση αυτής της πολύ μεγάλης τομής στο Σύστημα Υγείας και στο Κοινωνικό Κράτος της χώρας.

Απόσπασμα από την ομιλία του υπουργού Υγείας, Ανδρέα Ξανθού στην Επετειακή Εκδήλωση για τα 100 χρόνια του Υπουργείου Υγείας (1917-2017)