ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΛΑΥΡΙΟΥ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ


Ζούμε σε μια πόλη που διαχρονικά φιλοξενούσε από το 1949 το πρώτο Κέντρο υποδοχής Προσφύγων στην Ελλάδα και μάλιστα στο Κέντρο της πόλης χωρίς ουσιαστικά, εκτός κάποιων εξαιρέσεων, να δημιουργηθούν προβλήματα είτε από πλευράς προσφύγων είτε από πλευράς κατοίκων.

Η περιοχή της Λαυρεωτικής ήταν πάντα πολύ-πολιτισμική αφού στην ουσία ιδρύθηκε, στην νεότερη ιστορία της από εσωτερικούς μετανάστες και Μικρασιατες πρόσφυγες.
Σήμερα φιλοξενούνται 3 Κέντρα προσφύγων, επίσημα και ανεπίσημα, ( Λαύριο, Σούνιο, Νεράκι)      

Κάτω από αυτό το πρίσμα θεωρήσαμε αναγκαίο να αναφερθούμε σε βασικές έννοιες του όρου Μετανάστευση  (migration),


Σύμφωνα με  τις κοινωνικές επιστήμες όσο και κατά το Διεθνές Δίκαιο ως μετανάστευση αναφέρεται  η γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες.

Οι παράγοντες που προκαλούν τη μεταναστευτική κίνηση διακρίνονται στις εξής ενδεικτικές γενικές κατηγορίες:

·       Φυσικοί παράγοντες: Μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον που καθιστούν δύσκολη την επιβίωση (ξηρασία, πλημμύρες κλπ.)

·       Οικονομικοί παράγοντες: Έλλειψη επαρκών δυνατοτήτων απασχόλησης, χαμηλό εισόδημα, μετακίνηση που είναι αναπόσπαστο στοιχείο του επαγγέλματος.

·       Κοινωνικοί παράγοντες: Θρησκευτικοί και πολιτικοί διωγμοί, διακριτική μεταχείριση σε βάρος μίας ή περισσότερων κατηγοριών πληθυσμού.

·       Ψυχολογικοί παράγοντες: Προσδοκία και ελπίδα για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης στον τόπο του προορισμού, φιλαποδημία κλπ.

Επιπλέον, ως προς την πρόθεση μετανάστευσης μπορούμε να διακρίνουμε τρεις μορφές:

·       Εκούσια μετανάστευση: Είναι η μετανάστευση που είναι προϊόν ελεύθερης απόφασης του μετακινούμενου ατόμου ή συνόλου

·       Αναγκαστική μετανάστευση: Είναι η μετανάστευση που προκαλείται από την ηθελημένη δημιουργία δυσμενών συνθηκών διαβίωσης σε βάρος ορισμένων κατηγοριών ατόμων ή μερίδας πληθυσμού. Στην περίπτωση αυτή τα άτομα αντιμετωπίζουν το δίλημμα ή να μείνουν και να ζουν υπό δυσμενείς όρους ή να φύγουν.

·       Η μορφή αυτή μετανάστευσης που οφείλεται σε εσκεμμένη προσπάθεια ενός κράτους να απαλλαγεί από την παρουσία ορισμένων ομάδων εμφανίζεται ως εκούσια αναχώρηση ενώ στην πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα εξαναγκασμού.

·       Βίαιη μετανάστευση: Είναι μία μορφή μετακίνησης που επιβάλλεται από τις δημόσιες αρχές ενός κράτους και δεν αφήνει περιθώρια επιλογής στους μετακινούμενους π.χ. μετατοπίσεις πληθυσμών, απελάσεις, αναγκαστικές ανταλλαγές πληθυσμών κλπ. Όπως διαπιστώνουμε από τα παραπάνω οι προθέσεις και οι παράγοντες που οδηγούν τα άτομα σε μετανάστευση ποικίλλουν.

Στο σημείο αυτό χρειάζεται να γίνει μία αντιπαραβολή των εννοιών του πολιτικού πρόσφυγα και του οικονομικού μετανάστη, καθώς πολλές φορές υπάρχει σύγχυση όσον αφορά τις δύο έννοιες.

Ο οικονομικός μετανάστης έχει εγκαταλείψει την πατρίδα του οικειοθελώς για οικονομικούς λόγους, κυρίως για να εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση και να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής του.

Η διαδικασία νόμιμης εισόδου για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής καθορίζεται από τη Συνθήκη SCHENGEN Ένωσης που συνεπάγεται ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των πολιτών των κρατών μελών της Συνθήκης.

Όσον αφορά τους υπηκόους τρίτων χωρών για την είσοδο στη χώρα απαιτείται θεώρηση διαβατηρίου (VISA) και, για την παραμονή, άδεια παραμονής και εργασίας σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία

Αντιπαραβολή εννοιών πολιτικού πρόσφυγα και οικονομικού πρόσφυγα

 Ο οικονομικός μετανάστης έχει εγκαταλείψει την πατρίδα του οικειοθελώς για οικονομικούς λόγους, κυρίως για να εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση και να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής του. Η διαδικασία νόμιμης εισόδου στη χώρα στην περίπτωση αυτή καθορίζεται από τη Συνθήκη SCHENGEN για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνεπάγεται ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των πολιτών των κρατών μελών της Συνθήκης. Όσον αφορά τους υπηκόους τρίτων χωρών για την είσοδο στη χώρα απαιτείται θεώρηση διαβατηρίου (VISA) και, για την παραμονή, άδεια παραμονής και εργασίας σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία .

Αντίθετα, ο πρόσφυγας έχει εξαναγκαστεί να φύγει από τη χώρα του λόγω δικαιολογημένου φόβου δίωξης. Η επιστροφή στη χώρα του για το μετανάστη σημαίνει οικονομικά προβλήματα και ανεργία, ενώ αντίθετα για τον πρόσφυγα σημαίνει κίνδυνο για τη ζωή του, την ελευθερία του και την αξιοπρέπειά του.

Επίσης, ο μετανάστης οπωσδήποτε απολαμβάνει την εθνική προστασία της χώρας του, ενώ αντίθετα στον πρόσφυγα παρέχεται διεθνής προστασία.

Η πρακτική συνέπεια της τελευταίας διαπίστωσης είναι ότι οι πολιτικοί πρόσφυγες δεν έχουν πρόσβαση στις αρμόδιες αρχές της χώρας τους, ούτε βεβαίως στις αντίστοιχες προξενικές αρχές με αποτέλεσμα ευρίσκονται σε αντικειμενική αδυναμία να προσκομίσουν βεβαιώσεις, πιστοποιητικά και γενικότερα οποιαδήποτε επίσημα έγγραφα απαιτούνται κατά περίπτωση σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες από τις ελληνικές αρχές.

Για το λόγο αυτό σύμφωνα με την αρχή της χρηστής διοίκησης σε αρκετές περιπτώσεις έχει γίνει δεκτή η υποβολή αντίστοιχης υπεύθυνης δηλώσεως των ενδιαφερομένων.

Με τη νομική έννοια του όρου «αλλοδαπός» αναφερόμαστε σε όλους όσους δεν έχουν ελληνική υπηκοότητα, αλλά χρησιμοποιείται μόνο για τους υπηκόους τρίτων χωρών (εξαιρώντας π.χ. τους υπηκόους της Ε.Ε.).

Σ’ αυτόν περιλαμβάνονται οι παρακάτω κατηγορίες:

·       Ξένοι υπήκοοι που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα και έχουν άδεια παραμονής και εργασίας (Μετανάστες με νομιμοποιητικά έγγραφα)

·       Ξένοι υπήκοοι που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα παράνομα, χωρίς άδεια παραμονής ή εργασίας σε ισχύ (Μετανάστες χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα)

·       Αιτούντες άσυλο και άμεσα εξαρτώμενα μέλη που έχουν κάνει ή έχουν εισέλθει στην Ελλάδα με την πρόθεση να κάνουν αίτηση ασύλου

·       Πρόσφυγες που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα έχοντας αποκτήσει το καθεστώς του πρόσφυγα από τις αρμόδιες αρχές.

·       Στις παραπάνω κατηγορίες προστίθενται και οι έλληνες ομογενείς (πολίτες άλλων κρατών) οι οποίοι δύνανται να αποκτήσουν την ιδιότητα του έλληνα πολίτη, εφόσον το επιθυμούν, με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις από τους υπόλοιπους αλλοδαπούς.